Leren of laten leren?!

Ik heb mijn oudste kinderen leren fietsen. Ik gaf ze een fiets met zijwieltjes, en stimuleerde ze erop te klimmen. Ik legde uit en hielp ze oefenen, naast me op de stoep. Ik duwde en paste mijn eigen tempo aan.  Zo kregen ze letterlijk de beweging onder de knie. Ik koos vervolgens het moment waarop de wieltjes eraf gingen en stimuleerde ze nog meer: Je kunt het best! En vervolgens rende ik me suf met een hand in hun nek totdat ze hun evenwicht konden bewaren. Yes! Kijk nou, los! Ik voelde me een supermoeder.

Mijn jongste kinderen daarentegen hebben zichzelf fietsen geleerd, binnen de vrijheid van het grote gezin. Geen andere stimulans dan nieuwsgierigheid en nabootsingsdrang, en in de schuur een step en een fietsje zonder zijwieltjes voor het grijpen.

Ik observeerde hoe ze ‘andersom’ leerden: eerst  de balans op de step, daarna pas de beweging erbij. En zonder mijn gepush begonnen ze later dan hun grote zussen destijds, maar dat haalden ze in. Ik observeerde vanuit het keukenraam en voelde me trots.

Resultaat: allemaal fietsten ze op hun vijfde los. En allemaal vielen ze even vaak.

Het soort begeleiding leek er dus niet zo veel toe te doen. Bij de tweede ronde was er een stuk  minder gestress, dat wel. Ik speelde de achtergrondfiguur, die zorgde voor het juiste keuzemateriaal, en voor de vrijheid dingen te ontdekken. Ik begeleidde meer dan dat ik stuurde.

Met dat verschil in je achterhoofd kun je ook het huiswerk maken bekijken. Ik vind het jammer dat leerlingen door ons schoolsysteem meestal wat minder hun eigen tempo mogen bepalen en op vaste momenten getoetst worden, met soms grote gevolgen. Er komt stress bij, en angst dat je kind het zonder jouw sturende rol niet zal redden. Daardoor wordt vaak vergeten dat naast de sturing de begeleiding minstens even belangrijk is. Sturing gaat vooral over afspraken, grenzen en controle. Met sturing breng je die zo belangrijke structuur aan waar je kind dat zelf nog niet kan. Begeleiding daarentegen, ook door ouders, zorgt voor concentratie, motivatie en zelfstandigheid, en voor de hulpmiddelen die jouw kind nodig heeft. Zonder begeleiding zorgt sturing voor de bekende ruzies aan tafel over het huiswerk. En zonder sturing kom je niet eens aan begeleiding toe…

Hoe doe jij het, als ouder thuis bij het huiswerk? Neem je je zoon  of dochter alles uit handen en bepaal jij wat op welk moment gebeurt? Ren je jezelf buiten adem? Of laat je juist alles los om de zelfstandigheid en de wilskracht te stimuleren? De ideale huiswerkhulp ligt in het midden. Als ouder laat je niet los, maar je ondersteunt waar nodig en geeft ruimte waar het kan. Net als bij het leren fietsen geldt: bepaal het veilige kader en geef je kind de tools in handen om het zelf te kunnen. Hoe doe je dat?

Sturing: het veilige kader
Als ouder bepaal je de grens. Geef aan dat er een planning gemaakt moet worden, en spreek samen af hoeveel tijd er aan huiswerk besteed wordt. Dat is geen schooltaak, maar een opvoedingsklus. En het vraagt net zoveel controle als het tuinhek bij het buitenspelen.

Begeleiding: de tools aanreiken
Léér je kind daadwerkelijk welke manieren er zijn om te leren en te plannen, zodat hij de keuze kan maken die bij hem past. Ga niet uit van je eigen manier, maar verdiep je in de mogelijkheden en geef tips en trucs . Haal ze uit de Studiekring-kennisbank of bezoek een ouderworkshop. Leg de aandacht op die studievaardigheden; voor vakinhoudelijke vragen kan hij immers bij de docent terecht?
Zorg daarnaast voor een goede agenda met weekindeling, en een rustige werkplek.
Toon betrokkenheid en prikkel nieuwsgierigheid door overhoren niet als machtsmiddel te gebruiken: overhoren is een belangrijke hulp, geen controle met strafkans. Vraag liever naar de leerstof en praat er samen over. Laat je zoon of dochter uitleggen en vertellen, daarmee ontdekken jullie zelf wat hij/zij nog niet snapt. Het gaat niet om die acht, het gaat om kennis verwerven die in  latere jaren nodig is.
Toon vertrouwen in de groeiende zelfstandigheid en stimuleer die. De dingen die je zoon of dochter door een goede begeleiding zelf ontdekt, dragen bij aan het zelfvertrouwen.

Terug naar de fiets
Ook de kleutertjes die zichzelf fietsen leerden, hadden een voorbeeld nodig, het veilige kader van de achtertuin en iemand die voor goede omstandigheden en materiaal zorgde. Sturing en begeleiding. Door beiden te bieden geef je je zoon of dochter de kans te ontdekken dat leren soms betekent: domweg oefenen tot je erbij neervalt, net als bij huiswerk. Maar ook: boeiende dingen ontdekken, over de leerstof of over jezelf, waardoor je verder groeit. Ik wens iedere leerling  en ouder van harte beide ervaringen toe.